Herkül nedir?

(Herakles), Yunan mitolojisinde bir kahramandır. Kuvvetiyle tanınmıştır. Mitolojiye göre Herakles'in babası Zeus, annesi de Alkmene adlı bir kadındır. Zeus'un asıl karısı Hera, kıskandığı için, daha bebekken Herakles'in üzerine iki yılan saldırtmış, fakat bebek kahraman, yılanları üzerinden fırlatıp atmıştır. Daha sonra büyüyüp çocuk sahibi olunca, Hera bu defa da onun deli olmasına sebep olmuş, Herakles bu yüzden karısını ve çocuklarını öldürmüştür.

Duyduğu vicdan azabını gidermek için bir kahinin sözüne uyarak birbirinden müşkül on iki görevi yerine getiren Herakles, sonunda Daianİra adlı bir kadınla evlendi. Kadın ona zehirli bir elbise giydirdi. Herakles bu yüzden çektiği korkunç acıya dayanamadı ve kendisini yakarak hayatına son verdi. Herakles'e Romalılar «Herkül» der. Bu İsim, «Herkül gibi kuvvetli» deyimiyle Türkçeye de geçmiştir.

Romalılar Herakles’i M. Ö. 399 yılından sonra,Güney İtalya’daki Yunan kolonileri sayesinde tammışlardı.O tarihten öteye Roma’da Yunan tanrısı olarak yaygın bir ün yaptı. Zamanla, Grek mitolojisinde olduğundan daha farklı bir görünüş kazandı. Tarım,toprak tanrısı ve ticari dürüstlüğün koruyucusu olarak yeni bir kişilik aldı.Ticari işler yapılırken onun adına yemin ediliyordu. Herkül adına,özelliklerini Roma toplumundan,Romalılar’ın inançlarından alan efsaneler yaygınlaştı.

Başardığı 12 başedilmez işle,yenilmez kuvvetin,üstüngücün sembolü oldu. Bu 12 işi şöylece sıralayabiliriz: Bir aslanla dövüştü ve onu yendi. Dokuz başlı canavar Hydra’yı yok etti. Son derece hızlı bir kızıl geyikle yarıştı ve onu tutsak aldı. Kimselerin başedemediği bir boğayı yakaladı. Kral Augeas’ın 30 yıldan beri 3000 öküz bulunan ağıllarını temizledi. İnsan eti yiyen bazı canavar kuşları öldürdü. Girit Kralı Minos’un dev yapılı, azgın boğasını yakaladı. Kral Diomedes’i öldürdü. Amazonlar adı verilen savaşçı kadınları yenilgiye uğrattı ve kraliçelerinin değerli taşlarla süslü çorap bağını aldı. Üç gövdeli bir ejderhayı, öldürdü. Hesperides’in altın elmalarını ele geçirdi ve 600 Hades’in,yani Cehennemin girişini bekleyen üç başlı köpek Cerberus (Serberus)’u yakaladı.

herkül

Herkül’ün bu üstün başarılarını dile getiren renkli efsaneler, onun sayısız sanat eserine konu olmasını da sağlamıştır. Gene bu efsanelere göre.Herkül Evander’in kızlarından biriyle evlenmiş,çobanların koruyucusu Palas bu birleşmeden doğmuştur. Eskiçağ sanatçılarından sonra, ortaçağ, yeniçağ ressam ve heykelcileri de Herkül’ün resimlerini,heykellerini yapmışlardır.

Pisano, P. Vischer,Delvaux,Desjardins gibi ünlü sanatçıların Herkül’ü konu edinen eserleri, dünya sanat tarihinin büyük değerleri arasında sayılabilir. Herkül, yukarda değindiğimiz erdemlerinden dolayı “kuvvet”, “yenilmezlik” belirtmek için kullanılan bir isim-deyim olmuştur. Nitekim “Herkül gibi kuvvetli” sözünü sık sık duyarız. İstanbul’da Pantokrator mozaikleri, Bergama’daki Colle-oni kilisesi de,Herkül’ü konu yapan usta sanatçıların günümüze kadar ulaşan eserlerinden değerli örneklerdir.

Herakles?in 12 görevi

1. Nemean Arslanı’nı yenmek (Bu arslan ile ilgili efsanelerde, arslanın postunun yalnızca kendi pençesi ile kesilebileceği anlatılmaktadır.)
2. Lerna gölünde bulunan Hydra’yı öldürmek
3. Artemis’in kutsal hayvanlarından biri olarak bilinen Kyreneia Geyiği?ni yakalamayı başarmak
4. Erymanthian Dağı?nda yaşadığına inanılan büyük yaban domuzunu, bir ile tutmak
5. Augias’ın ahırlarını yalnızca bir günde temizlemek.
6. Stymphalos yöresinin insanlarını rahatsız eden Stymphalian Kuşları?nı, Tanrı Athena’nın yardımıyla kovmak
7. Poseidon’un Minos’a verdiği kontrol edilemez Girit Boğası’nı Girit?ten getirmek
8. Zamanın Troya Kralı Diomedes’in emrine girerek, Troya halkına zulmeden deniz canavarını öldürmek.
9. Amazonlar?ın kraliçesi Hippolyta’dan kemerini almak (Aslında kemer için kraliçe ile anlaşmış, ancak Hera?nın kışkırtmaları ile Amazonlar Herakles?e saldırmıştır. Ardından da Herakles, kraliçeyi öldürmez zorunda kalmıştır.)
10. 3 gövdeli dev yaratık Geryoneus’un sığırlarını çalmak
11. Hesperidler’in altın elmalarını getirmek (Altın elmaların koruyucusu Atlas ile de anlaşma yapmıştır.)
12. Hades’in ölüler ülkesini koruma görevi bulunan Kerberos isimli köpeği, yeryüzüne çıkarmak

Herakles, gerçkelşetirdiği 12 görevin ardından, yine zorlu maceralar yaşamak zorunda kalmıştır. Prometheus’u kurtarması, kadın kılığında yün eğirmesi, Troya’ya zarar vermesi, Argonatların seferine katılması gibi olaylar, Herakles?in efsanevi hikayelerinden birkaçıdır. Bir zaman sonra Deianeira ile evlenmiş, Sentor Nessos?un karısına yaklaşmak istemesi nedeniyle oklarıyla Nessos?u öldürmüştür. Nessos ise, ölmeden önce bir miktar kanını Deianeira?ya bırakmıştır.

Daha sonra, Herakles?in karısının bir kıskançlık krizi yaşamasının ardından, Herakles?e bu kana batırılmış bir gömlek vermesi, mitoloji kahramanının ölümünü hazırlamıştır. Gömleğin Herakles?e yapışması, O?na dayanılmaz acılar yaşatmıştır. Acılardan kurtulmak isteyen Herakles, kendini ateşlere atmış ve yanarak can vermiştir.

Başta babası Zeus olmak üzere, tüm tanrılar Herakles?in ölümüne çok üzülmüştür. Bu nedenle Herakles olympos?a çıkartılarak, kendisine ölümsüzlük bahşedilmiştir. Ardından, Tanrıça Hebe ile evlendirilmiştir. Heraklesoğulları olarak bilinen Yunan Yarımadası halkının atası kabul edilen Herakles, fizik gücü ve moral gücünün sembolüdür.

Sözlükte "herkül" ne demek?

1. Mitolojide yarı tanrı.

Herkül kelimesinin ingilizcesi

n. Hercules